Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Kultura OSHŌGATSU - お正月- NOWY ROK

Flickr (marcokenmoeller)

22.04.2013 | 20:28

Zapraszamy w noworoczną podróż do Japonii! Praca wyróżniona w konkursie na esej o Japonii.

Przedstawiamy Wam kolejny z wyróżnionych przez nas esejów, którego Autorką jest Karolina Białecka.

正月 三が日 Shōgatsu san-ga-nichi, „trzy dni stycznia”. W przeciwieństwie do polskiej tradycji, w Japonii Nowy Rok ma charakter formalny, zajmuje czołowe miejsce wśród świąt japońskich. Większość sklepów zamknięta jest w okresie od 1 do 3 stycznia, stąd to „trzydniowe” nazewnictwo. Z obchodami Nowego Roku w Japonii związanych jest kilka istotnych uroczystości lub też tradycji, które warto zapamiętać.

Japońska i polska tradycja spędzania Nowego Roku zdecydowanie różni się. W Polsce wejście w nowy rok obchodzi się hucznie, niemało zakrapia alkoholem, trwa to czasem również trzy dni, ale zgoła z innych względów. :) Japończycy natomiast uspokajają się, wyciszają. Każdy nowy rok traktowany jest jako początek, nowy start, odrodzenie. Ten czas spędza się z rodziną, najczęściej wracając do rodzinnej miejscowości. Przed wejściem w Nowy Rok należy pozbyć się wszystkich starych, nieużywanych, nieprzydatnych rzeczy, które mogłyby przypominać nam stary, który niedługo się kończy. Z tym związane są „staroroczne” porządki. Wszystko powinno być uporządkowane, aby dom również wszedł w nowy rok oczyszczony ze złych przedmiotów i wspomnień. Przy wejściu, po obu stronach drzwi wejściowych, ustawia się tzw. kadomatsu門松, dosłownie znaki mówią o „bramie” i „sośnie”. Jest to ozdoba składająca się z trzech ostro przyciętych pędów bambusa w otoczeniu gałązek sosny. W takim miejscu zamieszkuje bóstwo Toshigami, mające przynosić pomyślność i dobrobyt, a chroniące przed wtargnięciem zła i nieczystości. O północy z 31/12 na 1/1 rozbrzmiewa się joya-no kane 除夜の鐘czyli 108 uderzeń świątynnych dzwonów. Liczba 108 symbolizuje w przeświadczeniu buddyzmu grzechy ludzkie, bicie dzwonów ma pomóc je odpędzić i dać nowe nadzieje na nadchodzący rok.

Związane z oczyszczaniem starego roku jest spotkanie „staroroczne” bōnenkai 忘年会, zazwyczaj utrzymane w towarzystwie przyjaciół lub współpracowników. Biorąc pod uwagę generalną wstrzemięźliwość Japończyków do wyrażania zbędnych uczuć czy zachwytów przy osobach obcych lub niezbyt bliskich, jest to bardzo imprezowy czas. Wówczas współpracownicy gratulują sobie nawzajem dobrze wykonanej pracy, przyjacielsko rozmawiają i co ważne, w ogóle nie przejmują się formalnym stopniem znajomości, z którym spotykają się na co dzień. Są to przyjęcia mające za zadanie wymazanie wszelkich nieprzyjemnych wspomnień związanych z kończącym się rokiem i ułatwienie wejścia w Nowy Rok na świeżo. Warto wspomnieć, że jest to impreza zakrapiana mocniejszymi trunkami.

Bardzo ważną tradycją związaną z Nowym Rokiem jest wysyłanie tzw. nengajō 年賀状, czyli kartek noworocznych. W czasie, gdy w Polsce ta wspaniała tradycja zamiera, w Japonii z roku na rok zyskuje na popularności. Wysyła się je do rodziny, przyjaciół, współpracowników czy klientów, w zasadzie do każdej osoby, która w jakiś szczególny sposób jest nam bliska lub chcemy pokazać, że była dla nas ważna w mijającym roku. Jedna osoba wysyła ich nawet 50! Kartki te są specjalnie stemplowane datą 1-go stycznia. Na tę specjalną noc zatrudnia się uczniów lub studentów do pomocy. Dobra okazja na dorywczą pracę. :) W kartkach zawiera się podziękowanie za poprzedni rok i najlepsze życzenia na nadchodzący, co sugeruje nam, że forma jest bardzo podobna do naszej rodzimej tradycji.

W Japonii wraz z wejściem w Nowy Rok, dzieje się wiele „pierwszych rzeczy”, które mogą mieć wpływ na to, czy będzie nam się powodzić w kolejnym roku czy też nie.

Na początek hatsuhi-no de 初日の出, czyli pierwsze wzejście Słońca. W celu ujrzenia tego wspaniałego widoku, bo nie można powiedzieć, że jest to coś przeciętnego, wyjeżdża się w odległe miejsca, takie jak plaże czy góry, ażeby móc w pełni ujrzeć pierwsze wzejście słońca w Nowy Rok.

Hatsuyume 初夢, czyli pierwszy sen w Nowym Roku. Noc z 31/12 na 1/1 spędza się raczej bezsennie, tak więc dopiero 2/1 znany jest jako dzień 初夢. Wierzy się, że pomyślność w nadchodzącym roku ma przynieść sen o górze Fuji, jastrzębiu lub… bakłażanie. Teoria głosi, że taka kombinacja przynosi szczęście, gdyż góra Fuji jest najwyższą w Japonii, jastrząb jest niesamowicie inteligentnym ptakiem, a japońskie słowo dla bakłażana – nasubi 茄子 jest zbliżone do czasownika nasu成す, który oznacza „osiągać coś”. Czyli już wiemy, do czego musimy zmusić swój umysł w noc 1/1. :)

Kakizome 書初め, czyli dosłownie „pierwsze pisanie”. Chodzi dokładniej o pierwszą noworoczną kaligrafię, pierwszy zapis postanowień noworocznych. Wśród studentów jest to zazwyczaj praca domowa na przerwę świąteczną. Niegdyś kakizome pisało się po chińsku, co było bardziej zbliżone do poezji. Życzono sobie zdrowego czy długiego życia. Obecnie raczej zapisuje się niosące pomyślność znaki kanji. Kakizome palone są 14/1. Mówi się, że gdy popiół wzlatuje w górę, życzenia autora być może się spełnią… Podobne do tego jest zadanie figurek Darumy. Są to figurki, które kupuje się specjalnie na Nowy Rok. Z całej siły myśląc o życzeniach, które pragniemy, aby się spełniły, domalowujemy figurce jedno oko. Jest to swoisty szantaż, a dlaczego? Wówczas, gdy my z całych sił staramy się doprowadzić nasze pobożne życzenie do skutku, Daruma ma nam w tym pomagać. Gdy życzenie się spełni, domalowywane jest drugie oko jako nagroda za patronat Darumy nad nami – gdy się nie spełni, Daruma ma nam się więcej nie pokazywać na oczy i dzień przed oshōgatsuお正月 jest palona na stosie z nienawiścią niczym czarownice w średniowieczu. Nie spełniła swojego zadania, więc kara musi być. Mimo to co roku rytuał się powtarza, warto mieć nadzieję, że kolejnym razem Daruma zrozumie swój błąd.

Poza pierwszymi snami, pierwszymi zbiorami, pierwszym przyjęciem towaru do sklepu, bo ponoć nawet coś takiego się celebruje, i pierwszymi życzeniami istnieje też bardzo ważna tradycja pierwszej wizyty w świątyni hatsumōde初詣. Znalazłam bardzo ważne słowa mnicha odpowiedzialnego za “organizację” wydarzenia:

Nigdy nie ma czasu na modlitwy i prośby o zdrowie czy dobrze prosperujący biznes w codziennym biegu życia. Dzięki wizycie w świątyni, ludzie są pobudzeni do działania, aby uczynić Nowy Rok lepszym. Myślę, że właśnie po to istnieje hatsumoude.

Popularne jest kupowanie nowych amuletów mających przynieść pomyślność w Nowym Roku, stare natomiast są palone. W tym czasie odwiedziny w najbardziej popularnych świątyniach liczy się w milionach! Przykładowo, w 2010r. Meiji Jingu miało 3mln wizyt. Niesamowite, prawda? Również dzieci z wyjątkowym zniecierpliwieniem czekają na Nowy Rok. Istnieje tradycja zwana otoshidamaお年玉 i tak jak ona nakazuje, dorośli dają dzieciom, swoim i przyjaciół, pewną kwotę pieniędzy, zamkniętą w słodko ozdobionej kopercie, co ma je zachęcić do do their best w nadchodzącym roku. Myślę, że według dzieci w Polsce (studentów również) byłaby to bardzo dobra tradycja do przejęcia. :)

明けましておめでとう!

Akemashite Omedetō!

(Dosł. „Gratulacje z okazji otwarcia [Nowego Roku]”)

ŹRÓDŁA

Northwest Asian Weekly
Zapisy rozmów z Japończykami: Kawaguchi Katsuya (6.12.2012), Akio Iguchi (7.12.2012), Shin Okamoto (2, 6, 10.12.2012), Tomoyuki Onomura (30.11, 9.12.2012)

TAGI:

święta  

NASZE ARTYKUŁY

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Kitsune - japońskie lisy

Komu macha maneki-neko?

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy